Sandiano (1926)

 

Toprağımıza
diktiğimiz zamandı
mezar haçlarını,
sakat, profesyonel mezar haçlarını.
Dolar saldırgan dişleriyle geldi
yutmak için toprağı
Amerika’nın çobansı boğazından.
Acımasız çenesiyle yakaladı Panama’yı,
geçirdi dişlerini genç toprağına,
düşürdü kendini çamurun, viskinin ve kanın içine,
ve diplomat kılıklı bir Başkan dua etti:
“Gündelik rüşvetimiz
bizden eksik olmasın.”
Derken ulaştı çelik,
ve böldü kanal ikiye insanların meskenlerini,
beyler bu tarafa, hizmetkarlar öte tarafa.

Yöneldiler Nikaragua’ya doğru.

Beyazlar giyinmiş olarak geldiler ülkeye
ve dağıttılar dolarlarla kurşunları.
Ne ki ayağa kalktı bir lider
ve dedi: “Hayır, gelemezsin buraya
tekelci emellerin ve şişenle.”
Onu başkan yapacaklarını söylediler
eldivenli, hamaylılı ve yeni moda
güzelim rugan ayakkabılı.
Çıkardı çizmelerini Sandino,
yitti gitti titreyen bataklıklarda,
bağladı kendine yaban ormanda
hayatın rutubetli hamaylını
ve yanıtladı ”uygarlık yayıcıları”nın
kurşunlarını kurşunlarla.

Kuzey Amerika’nın öfkesi
sınırsızdı: Belgelerle
ikna etti elçiler
dünyayı ki bütün sevdikleri
Nikaragua’ydı, ve düzen
bir kerecik ulaşmalıydı
uykuya batmış ruhuna.

Toparladı Sandino bağımsızları.

Wall Street’in kahramanlarını
yuttu bataklıklar,
bir şimşek parıltısı öldürdü onları,
birçok pala kılıç peşindeydi onların,
gecede bir yılan gibi
peşindeydi bir urgan onların,
ve asılmışlarken bir ağaçta
yavaşça yok edildiler
mavi kanatlı böcekler
ve açgözlü sarmaşanlarca.

Sandino sessizlik içindeydi
Halk Meydanı’nda, her yer
Sandino’ydu,
O öldürdü Kuzey Amerikalıları,
O idam etti davetsiz konukları.
Ve uçaklar geldiğinde,
zırh kuşanmış ordunun
saldırganlığı, ezici
güçlerin masrafı,
Sandino partizanlarıyla birlikte
balta girmemiş bir ormanın hayaleti gibiydi,
kendi kendisine katlanan bir ağaçtı,
uyuyan bir kaplumbağa
ya da hızla akan bir ırmaktı.
Ne ki ağaç, kaplumbağa ve ırmak
kindar ölümdü,
balta girmemiş ormanın düzeni,
örümceğin ölümcül ârazıydı.

(1948 yılında
Yunanistan’da bir partizana,
Sparta’nın direğine,
ışık kutusuna saldırdı
doların kiralık çırağı.
Dağlardan ateş püskürttü O
Şikago’nun mürekkepbalıklarına,
ve Nikaragualı kahraman
Sandino gibi, çıktı O’nun da adı
“Dağların eşkıyası”na).

Ateş, kan ve dolar
yıkamadığı için Sandino’nun
onurlu kulesini,
barış istedi Wall Street’in savaşçıları
ve davet ettiler partizanı
barışı kutlamaya,
ve yenilerden bir hain otuz dolar için
boşalttı tüfeğini O’nun üzerine.

Somoza’dır hainin adı. Bugün hâlâ
yönetiyor O Nikaragua’yı:
O otuz dolar büyüdü
ve üredi O’nun işkembesinde.

Nikaragua’nın kaptanı Sandino’nun öyküsü
işte böyle,
bölünen ve saldırıya uğrayan
şehit edilen ve işkence edilen
toprağımızın
yürek buran yeniden doğumu.

[“Evrensel Şarkı”nın dördüncü bölümü “Kurtarıcılar”dan]

Pablo Neruda (1904-1973)

Çeviren: İsmail Haydar Aksoy