19 Kasım 2009
Leylak Destesi
Yazın ilk günü ve leylaklar:
sıkılgan kentliler dönüp uzaklaşır,
güzel olana henüz alışmamışlar.
Karanlıkta sessizce çıkarlar dışarı,
hantalca kırarlar bazı dalları.
Werner Aspenström (1918-1997, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
19 Kasım 2009
Yaz Gecesi
Batmış denizde güneşin ateşi
yakar lambalarını baykuş.
Kilitlerim gece olduğunda.
Mutfakta: dereotu kokusu,
yaseminler odada.
Usulca kaldırırsın kediyi
yatak örtüsünden.
Çıplak bedenin parıldar
köpüklerin çevrilmesi misali sahilde.
Yakında öyle yakın olacağım ki sana
kirpiklerin kıvrılacak.
Werner Aspenström (1918-1997, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
19 Kasım 2009
Varoşlardan Geçmeyecek Beklediğiniz
Berrak bir Ekim gecesinde gibi
ulaşır Kuzey’den gelen leoparlar
yarıp geçerek ufku
ve toplanır insanlar alanlarda dua etmek için
ya da sessizce seyretmek için sadece.
Niçin varoşların yollarını kapatıyorsunuz ki?
Varoşlardan geçmeyecek beklediğiniz.
Werner Aspenström (1918-1997, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
19 Kasım 2009
Sen Ve Ben Ve Dünya
Kimsin ve kimim
ve niçin bütün bu şeyler diye sorma.
Paralarını alacak profesörlere
bırak açıklanmasını.
Mutfak tartısını masaya koy
ve bırak gerçeklik tartsın kendi kendisini.
Giy paltonu.
Kapat holün lambasını.
Kapat kapıyı.
Bırak ölüler mumyalasın ölüleri.
Burada yürüyoruz şimdi.
Beyaz naylon çizmeleri olan
sensin.
Siyah naylon çizmeleri olan
benim.
Ve her ikimizin üstüne düşen yağmur
yağmurdur.
Werner Aspenström (1918-1997, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
19 Kasım 2009
Canto IX’dan
Bir yıl taşkınlar yükselmişti,
Bir yıl karlarla savaştılar,
Bir yıl ağaçları ve duvarları yıkan bir dolu yağdı.
Burada bataklığın aşağı kısmında tuzağa düşürdüler O’nu
bir yılda,
Ve boğazına kadar suda duruyordu
av köpeklerini kendisinden uzak tutmak için,
Ve bata çıka dolandı bataklıkta
ve içeri girdi üç gün sonra,
Bataklıkta, burada Mantua’nın aşağısında,
tuzağı kuran
ve köpekleri O’nu bulsun diye salıveren
Faenzalı Astorre Manfredi’ydi,
Ve savaşmıştı Fano’da, bir sokak savaşında,
ve neredeyse bitiriyorlardı işini;
Ve İmparator aşağı indi ve şövalye ilân etti bizleri,
Ve ahşap bir şato koydular şenlik için,
Ve bir yıl yarışların olduğu saray avlusuna
Çıktı Basinio, ve parmaklıklar
Konulmuştu turnuvalar için,
Ve anti-Hellene’ciyi konuşarak alt etti,
Ve erkek bir mirasçı geldi seignor’a,
Ve Madam Ginevra öldü.
Ve O, Sigismundo, Venediklilerin Capitan’ıydı.
Ve küçük şatolarını satıp savuşturdu
ve büyük Rocca’yı kendi planına göre inşa etti,
Ve savaştı Monteluro’da on iblis gibi
ve zaferden başka bir şey kazanmadı.
Ve Pesaro’da aldattı bizi yaşlı Sforza;
(aynen böyle) Mart’ın 16’sı:
…
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
17 Kasım 2009
Paracelsus In Excelsis
“Gayrı insan değilim artık, niçin insanlık taklidi
Yapayım ki ben ya da kuşanayım o kırılgan kisveyi?
İnsanlar tanıdım, ve insanlar, fakat hiçbirinin özü
Öyle özgür büyümemiş ki, ya da olmamış
Benim olduğum gibi, Element’in sadece kendisi.
Sis geçer aynadan ve ben görürüm!
Seyret! Biçimlerin dünyası süpürülür ötelere
Barışımız altında büyüyüp görünür oldu kargaşa,
Ve biçimsiz büyüyen bizler, yükseliriz
Bir zaman insan olan dokunulmaz sıvıların üstünden,
Dik kaideleri etrafında bazı taşkın ırmakların
Çılgınca aktığı heykeller gibiyiz sanki,
Sadece içimizde huzurun elementi!”
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
17 Kasım 2009
Huylar
Dokuz zina, 12 gizli ilişki, 64 fuhuş ve
neredeyse tecavüz sayılabilecek bir şey,
Dinlenir gece vakti kırılgan dostumuz Florialis’in ruhunda,
Ve gene de öyle sessiz ve tavırlarında öyle içe kapanıktır ki
Hem kansız hem de cinsiyetsiz olduğu sanılır.
Tam tersine, cinsel birleşmeden başka bir şey hakkında
konuşmayan ve yazmayan Bastidides
İkiz çocukların babası oldu,
Fakat bu tamamlanmış başarının faturasını da ödedi;
Tam dört sefer boynuzlanmıştı.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
17 Kasım 2009
Canto LXXXI’den
…
Ed ascoltando il leggier mormorio (*1)
çadırımın içine geldi gözlerin taze inceliği, (*2)
ne ruhtan ne de hypostasis’ten, (*3)
fakat gözbağının gözlerden sakladığıdır sadece
ya da karnavalda
hiçbir çift göstermezdi öfkeyi
gördü fakat gözler ve gözler arasındaki tutum,
renk, diastasis, (*4)
umursamaz ya da habersiz bunun
benim çadırımın alanı olduğundan
ya da tamamen Eidos mekânı olduğundan (*5)
geçip giderek, içine işleyerek
fakat başka ışıklar ardında gölge savurarak
göğün berrak
gecenin denizi
dağ göletinin yeşili
parıldadı maskelenmemiş gözlerden yarı maskenin uzayında
En çok neyi sevmişsen daim olacaktır o,
Gerisi cüruf
En çok neyi sevmişsen çalınmayacak hiç senden
En çok neyi sevmişsen odur gerçek kalıtın
Ki dünyası, yoksa benim mi yoksa onların mı
Yoksa hiç kimsenin mi?
Önce görülmüş olan geldi, sonra dokunulabilir olan
cehennemin salonlarında olsa bile, Elysium, (*6)
En çok neyi sevmişsen odur gerçek kalıtın
En çok neyi sevmişsen çalınmayacak hiç senden
Karınca bir kentaur’dur ejderha dünyasında. (*7)
Yık kibrini, cesareti insan
Yaratmadı, ya da düzeni, ya da zarafeti,
Yık kibrini, yık diyorum.
Yeşil dünyadan öğren yerin neresi olabilir diye
Ölçekli buluşta ya da gerçek sanatçılıkta,
Yık kibrini,
Yık Paquin! (*8)
Yeşil miğfer üstün geldi senin zarafetine.
“Kendine hakim ol, sonra başkaları taşır seni” (*9)
Yık kibrini
Dolu altında hırpalanmış bir köpeksin sen,
Şişkin bir saksağan uçucu bir güneş altında,
Yarı siyah yarı beyaz
Ayıramazsın kanadı kuyruktan
Yık kibrini
Sahtelikte büyütülmüş nefretin
Ne de aşağılık,
Yık kibrini,
Yıkmaya tez canlı, merhamette pinti,
Yık kibrini,
Yık diyorum.
Fakat yapmamış olmak yerine yapmış olmak
Kibir değildir
Edeple kapıyı çalmak
Bir Blunt kapıyı açsın (*10)
Ve havadan canlı bir geleneği ya da güzelim yaşlı bir gözden
fethedilmemiş bir alazı toplasın diye
kibir değildir bu.
Buradaki hata tamamen yapılmamış olanda,
sendeleyen çekinmede tamamen…
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
Çevirenin notları:
(*1) “Ed ascoltando il leggier mormorio” – “Ve kulak vererek o oldukça hafif mırıltıya”.
(*2) Mahkûm olarak tutulduğu çadırın içinde, Pound, maskeli bir kadın figürü görür. “Pisan Cantos”taki ana temaya konu olan kadındır bu. Bu maskeli kadın figürü Pound’un aşkın kalıcı olan tek şey olduğunu düşünmesine yol açtığı gibi, kendi doğasına ve yapıtına karşı da eleştirel davranmasına yol açar. Bu canto’ya, estetik temellendirmeye dayanan etik bir özeleştiri gözüyle de bakabiliriz.
(*3) hypostasis – Yunanca’da “kelime”. Teoloji’de “İsa” ya da “Tanrısal kişilik” anlamında da kullanılmaktadır.
(*4) diastasis – Yunanca’da “aralık”, “boşluk”.
(*5) Eidos – Yunanca’da “bilme”, “biliş”.
(*6) Elysium – Bir Yunan söylencesindeki kahramanların sonsuz huzur bulacakları kurtulmuşların adaları. Vergilius’un Aeneas’ında, Elysium Yeraltı Dünyası’ndadır.
(*7) kentaur – Yunan mitolojisinde yarı insan yarı at olan yaratık.
(*8) Paquin – Parisli bir modacı.
(*9) “Kendine hakim ol, sonra başkaları taşır seni” – Geoffrey Chaucer’in “Ballade of Good Counsel”inden alıntı: “Reule wel thyself that other folk canst rede”. Profesör Speare’in “Pocket Book of Verse” adlı 1940 yılındaki antolojisinde şu şekilde uyarlanmıştır: “Subdue thyself, and others thee shall hear”.
(*10) Blunt: 1840-1922 yılları arasında yaşamış İngiliz şair ve politik yazar Wilfred Scawen Blunt. Pound, bağımsız olmasından ötürü Blunt’a hayranlık duyuyordu.
17 Kasım 2009
Canto XLV
Usura ile (*1)
Her bir kalıbı pürüzsüz kesilmiş ve yerine oturan
iyi taştan yapılı, yüzleri zevkle kaplanabilecek bir evi yok
kimsenin usura ile
usura ile
kimsenin kilisenin duvarında resmedilmiş bir cenneti yok
harpes et luthes (*2)
ya da bakirenin haberi aldığı yerde
ve ışık halkası yansır kesikten,
usura ile
görmez kimse Gonzaga’yı, mirasçılarını ve cariyelerini (*3)
dayansın ya da birlikte yaşansın diye yapılmamıştır hiçbir resim
fakat satılmak için ve çarçabuk satılmak için yapılmıştır
usura ile, günah doğaya karşı,
ekmeğin her zamandakinden daha bayat paçavra,
ekmeğin kağıt kadar kuru,
buğdaydan dağ yoktur, sağlam un yoktur
usura ile yoğunlaşır hat
sınır çekme yoktur usura ile
ve kimse meskenine bir mekân bulamaz
Taş kırıcı ayrı bırakılmış taşından
dokumacı ayrı bırakılmış tezgâhından
USURA İLE
yün gelmez çarşıya
koyun kazanç getirmez usura ile
Usura bir ölettir, usura
körletir kızın elindeki iğneyi
ve durdurur iğcinin maharetini. Pietro Lombardo (*4)
gelmedi usura ile
Usura ile gelmedi Duccio (*5)
ne Pier della Francesca, ne de Zuan Bellin′ geldi usura ile (*6) (*7)
ne de “La Callunia” resmedildi. (*8)
Gelmedi usura ile Angelico, gelmedi Ambrogio Praedis, (*9) (*10)
Kesme taştan hiçbir kiliseye iz bırakmadı: Adamo me fecit. (*11)
Usura sayesinde değil St. Trophime (*12)
Usura sayesinde değil St. Hilaire, (*13)
Usura saldırır keski kalemine
Saldırır zanaata ve zanaatçıya
Kemirir dokuma tezgâhındaki ipi
Kimse altın örmeyi öğrenemez onun örneğiyle;
Gök mavisi kanser olur usura sayesinde, kan kırmızısı işe yaramaz
Zümrüt bir Memling bulamaz (*14)
Usura katleder çocuğu ana karnında
Önler delikanlının aşkını
Felç getirmektedir yatağa, uzanır
Genç gelinle damat arasına
CONTRA NATURAM (*15)
Orospular getirmişlerdi Eleusis’e
Cesetler konuldu resmi şölene
usura’nın emri ile.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
Çevirenin notları:
(*1) Usura – Tefecilik anlamına gelen İngilizce’deki “usury” kelimesiyle birebir örtüşmeyen Latince “usura” kelimesi, kapitalizmin atar damarı sayılan “faiz hesaplaması” anlamına gelir. En iyi tanımı şu formülle yapılabilir: zaman x para = usura.
(*2) harpes et luthes – harpler ve lavtalar. Fransız şair François Villon’un şiirinden: “Au moustier voy dont suis paroissienne / Paradis paint, où sont harpes et luz / …” : “Kaldığım manastırda seyrettim / resmedilmiş cennetteki harpleri ve lavtaları / …”
(*3) Gonzaga – Tam adı Ercole Gonzaga olan, 1505-1563 yılları arasında yaşamış Mantua dükü, kardinali ve resim kolleksiyoncusu.
(*4) Pietro Lombargo – 1435-1515 yılları arasında yaşamış İtalyan heykeltıraş ve mimar.
(*5) Duccio – Yaklaşık olarak 1260-1319 yılları arasında yaşamış bir ressam.
(*6) Pier della Francesca – Yaklaşık olarak 11415-1492 yılları arasında yaşamış olan bir ressam.
(*7) Zuan Bellin′ – 1426-1516 yılları arasında yaşamış olan ressam Giovanni Bellini.
(*8) “La Calunnia” – “Dedikodu”. Botticelli’nin bir tablosu.
(*9) Angelico – 1387-1455 yılları arasında yaşamış ressam Fra Angelico.
(*10) Ambrogio Praedis – Yaklaşık 1455-1506 yılları arasında yaşamış portre ressamı Ambrogio Praedis, Leonardo’nun yardımcılarından biriydi.
(*11) Adamo me fecit. – Adem tarafından yapıldım ben.
(*12) St. Trophime –Arles’te bulunan bir kilise. Yapımı 11. yüzyıl ile 15.yüzyıl arasında sürmüştür.
(*13) St. Hilaire – Poitiers’de bulunan bir kilise. 11.yüzyılda yapılmıştır.
(*14) Memling – Flaman ressam Hans Memling (yaklaşık olarak 1435-1494).
(*15) CONTRA NATURAM – DOĞAYA KARŞI
(*16) Eleusis – Attika’da bir kent.
15 Kasım 2009
İğne
Gel, yoksa kaçıp gidecek yıldızların gelgiti.
Çöküş saatinden sakın Doğu’ya doğru,
Şimdi! çünkü titreşir ruhumda iğne!
Burada edindik üstünlüğümüzü, o iyi zamanı.
Burada edindik günümüzü, senin ve benim günümü.
Gel şimdi, bizi yukarı kaldıran
Bu güç, kutba doğru dönmeden.
Alay etme yıldızların tufanıyla, bu şey olabilir.
Ey Aşk, gel şimdi, bu ülke yavaşça şerleşir.
Dalgaların taşıdığı, yakında taşınıp çekilir.
Bizimdir hazine, onunla yapacağız sabit karayı.
Kımıldarız ve karşılarız gelgiti, bir sonraki iltimasıyla,
Dayan
Bazı tarafsız güçler altında
Bu gidiş bertaraf olana dek.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
15 Kasım 2009
Selâmlama
Ey adamakıllı kendini beğenmiş
ve adamakıllı tedirgin nesil,
Balıkçıların güneşte piknik yaptıklarını gördüm,
Onları derbeder aileleriyle gördüm ,
Ağız dolusu dişlerle gülerken gördüm onları
ve duydum onların kaba kahkahalarını.
Ve sizlerden daha mutluyum ben,
Ve daha mutlu onlar benden,
Ve balıklar yüzer gölde
ve kıyafetleri bile yok üzerlerinde .
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
14 Kasım 2009
Banyo Küveti
Sıcak su boşaltılırken ya da ılıklaşırken
Kenarları porselen bir banyo küveti nasılsa,
İşte öyledir şövalye ihtirasımızın yavaşça serinlemesi,
Ey benim çok övülmüş fakat-büsbütün-hoşnut-olmayan kadınım.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
14 Kasım 2009
Liu Ch’e
İpek hışırtısı yarıda kaldı,
Meydanın üstünde sürüklenir toz,
Adımların sesi yok, ve yapraklar
Üşüşür destelere ve kımıltısız durur,
Ve yüreği neşelendiren kadın onların altında:
Islak bir yaprak yapışır eşiğe.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
14 Kasım 2009
Post Mortem Conspectu
Lotus’ta kahverengi, şişman bir bebek oturur,
Ve neşeliydin sen ve gülüyordun
Bu dünyaya ait olmayan bir kahkahayla.
Suyu sıçratarak yürümek hoştur
Ve kahkaha her şeyin amacıdır.
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
14 Kasım 2009
Evcil Kedi
“Güzel kadınların arasında olmak dinlendirir beni
Böylesi konularda niye yalan söylensin ki?
Tekrarlıyorum:
Güzel kadınlarla söyleşmek dinlendirir beni
Fasa fisodan başka bir şey konuşmasak bile,
Görünmez duyarganın bu mırıltısı
Hem coşturucu hem de lezizdir.”
Ezra Pound (1885-1972, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
10 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXV
ölümün tünellerinden geçtikten sonra zamanıydı
umudun bizi yeni bir umutsuzluğa sürmesinin
hissettik bir makinenin yağlı havasından nasıl geçtiğimizi
hor görülmüş bir akrobatta ve ilelebet insanda
göbek deliğinin içinde parıldıyordu krom kaplamalı bir trajedi
ve tiyatro perdesinin sahte ipinde sallanıyordu bir seyirci
bir suflör o eski uçuruma doğru eğilmiş duruyordu
gerçekle kaderin vuruşunu eşleştirmek için
fakat hissettik ifşaatın her zaman bizi nasıl beklettiğini
çok geç oluncaya dek ve gözyaşları şimdiden dökülmüşken
yürek nasıl da her zaman çok erkenden sevinir ve kayar
serpiştirilmiş korolarla tıkış tıkış sahnede
nasıl da çöker komplo fakat gerilim kalır geriye
en harap olana yeni bir yolculuk başlayana dek
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
10 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXIV
korallerin katı ağzı ve canı gönülden ayrılık arasında
her şeyi pusla sarmalayan canilerin nefes alışları arasında
kırbaçlanarak öldürüleninkine göre daha katı bakıncaya dek
gerçekliğin gözünü delik deşik eden yalanlar arasında
işkencenin raylarında kayan ve bir silkinmeyle
gerçek olmayanın oyuğunda kaybolan anlar arasında
ey mahkûmlara magma acısı veren karabasanların eritme ocaklı
zehirlenmiş mahkûm kulesindeki siyah gözyaşlarının sessizliği
ey patlamayla yitmiş el ve ölümün kurumuş resitatifi
solmuş yapraklar ve devrimler için altın bir kutuda
ey çatlamış yayın kınnabından gelen şaşkın ses
geleceğin korunmuş köşesine kaçma yankınla birlikte
fakat yorumla okunaksız yazıyı: yakala vınlayan
çekicin henüz senin olmayan bir yazgıya doğru düşüşünü
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
9 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXIII
içimizdeki görünmez kırıp döker tüm uzayları
ve ölçülebilir hiçliğe ulaşır bütün yarış parkurları
ve saniyeler taşlaşır ve perspektifler zalimlik
güneşlerinin içine koşar gölgelerin susatan cüceleriyle
ki iskeleti havalandırmak için derimsi etlerini yararlar
ve teslim ederler olayı kırılma sınırının silindirlerine
imgelem çağırana dek dikenli dorukların karanlıklarını
o sonsuz dinlenmenin koltuğunda: inkârcı bir anakara
güneşten ve cinnetten bir kalkanda yükseltir yansısını
bizim sonsuz körlüğümüz için avantajlı bir anda
sallar düşmenin parazitini laternanın dalgalarında
ve yazar hor görüyle geleceğin kıskanç kayasına:
mumyala kürek mahkûmunun aşınmış küreklerini hayretin salonunda
mumyala yüceleştirmeyi ve trajediciyi çok yavaş tempoda
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
9 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXVI
yanar şarkı ve ben silip kurularım alındaki kırmızı ışıltıyı
umut parçalanır ve düşer denize yanlış tarihlenmiş kulelerden
benim tek kaderim özler yıldızını
fakat belleğin ter örtüsünden sızmaz tek bir ışık bile
kurbanların kendi çemberlerinde dönenip durduğu bu pusta
kimse dolaşmaz bulutların yıldırımını fakat orada ben görürüm
sefaletin çığlığı nasıl da bırakmaz tek bir tahıl tozunu bile
her zaman birinin gözyaşlarıyla yarılmış bu derin saban izinde
ve mağlup yüreğin yeniden yaşayabilmek adına
bilinçsiz bir kalpazanlıkla her zaman faturayı ödemesinden bıkmış
fakat başka sularda düşlerle yunmuş yıkanmış hâlâ
en büyük ağaçların köklerinin suya ulaşması gibi
ki haylice mırıldanır su çağıltısında yüzyıllık hayatı hakkında
dibin nihayet kendisini zapt ettiği kaynak hakkında
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
8 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXIX
tutarlılığın armağanını her daim geri çekilip dilenen sen değilsin
yüreğin karanlık gezegeni olan çember pistinde koştuğunda keman
ki döner bize çehresini gümüşlenmiş renk tonuyla
ki döndürür bizden çehresini karanlıktaki kavgaya
senin için benim kaosum alazlanan evim kutsadığım
ve nefret ettiğim ya da umursamazca tuttuğum gülümsemenin akıntılarında
ki kuyusunu dökümler dünyayı gezindiğim gözümde
yolculuğa hazır ve kalmaya hazır: tartarak ölümü
elimde ve sevdamdaki hayatta ve inancın dağıyla
önümde tanrıya dikilmiş çobansız bir değnek
giyotin o mavi alacakaranlığın mavi yüreğindeyken
ayrılır bedenim ıssızca kayan bulutlardan
yani zorlarım karanlığı uzun ve rahatlatan bir sarılma
her şeyle ve hiçbir şeyle belirlenmiş olan mutluluğa ulaşsın diye
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
8 Kasım 2009
Tarlalarda
Tanrım, geçip giden hoş şeylere baktığımda,
Yaşlı ağaçların altında taze yaprakların gölgesi
Dans eder çimende dolanan rüzgârı ya da Ağustos demetlerindeki
Ağustos güneşinin altın sessizliğini hoşnut etmek için.
Bundan daha mutlu bir dünya olduğuna inanabilir miyim ki?
Ve varsa eğer
Ölümsüz herhangi bir şeyin yüreği
Getirir mi bana soluğumu alıp götüren bu düşleri?
Akşamleyin eve dönen kargalarla ve tarlaların üstündeki
Saman kokusuyla gelirler. İlkbaharda gelirler.
Charlotte Mew (1869 – 1928, İngiltere)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
8 Kasım 2009
Bulunmayış
Bilirim bazen yürüdüğün
Yolu, körfezin yukarılarında;
Bir rüzgârdır o uzak denizden
Saçının rayihasını estirip getiren bana.
Ya da bu bahçedeki esinti
Düşleyen gölgelerini çimende canlandırmak için
Dokunduğunda ağaçlarıma,
Geçip gidişini görürüm senin.
Korunmuş yataklarda, her gülün yüreği
Sakin uyur bu gece. Tedbirli yüreğin
Onlar kadar kapalıdır; nasıl güvenle biçimlerlerse salınımı,
Toynakların vuruşu da öyle çiğner caddeye düşmüş gülleri.
Dönme asla geri
Yabanıl bir yağmurla kör bu gözlere
Gözlerinle; yıldızlardı onlar benim için. –
Yıldızların görmemesi gereken bazı şeyler de vardır.
Fakat çağır, çağır beni, ve ağzımın üstüne
İsa yaralı ellerini koyup
Sakince dursa da, cevaplamak zorundayım. Yani
Geleceğim – Gelmeme izin verecek O!
Charlotte Mew (1869 – 1928, İngiltere)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
8 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXVII
kendi ağımızda nefes nefeseyken patlıyor acizliğimiz
ve tüketen aşığın kendi kendisine duyduğu nefret
bir uçurum kılığındaki kaderimiz doğrulur
hazırdır yok etmenin limanından daha fazlasına
isteksizce çözer heykel gövdesi kendini gecenin demir kavrayışından
karanlıkla zorlanmış inanmadan ışığı hatırlamaya
dilsiz anlara yayar kendini alçakgönüllülüğün pusu
ve yolculuğa hazır olanların çoğu beklemeli daha açık bir görüş alanını
inkârcı yanılsamaların bombus arısına sıkıca yapışır
gerçekliğin içine çözülmüş ölümsüzlüğün tozu
delik deşik doruk bağrına basar bir gölgenin flütlerini
burada kanayan uzayda kayar yağmurun fısıltısı
ki doğum bekler bizi şimdi gören taşların geçidi yanında
ki suyun dışında duruyor biri tanrıyla omuz omuza
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
8 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXVIII
labirentteki maralın tırnağı hakkındaki hatırayı düşlerim
hayatını kurtarana aldırmazın söylediği söz gibi
aynaları ve sonsuzluk dumanı misali akan suları düşlerim
sefilliğin balyaları üstüne yığılmış inanç üstüne inanç gibi
tekrarlanan her şeyi ve gerçek olmayana büyümüş olanı düşlerim
sevilmiş ve özlenmiş olana dair kırmızı dudakların şarkısı gibi
ey hatıra: ey hiddet ve tanrı ki her şeyi hiçliğe eritensin
ve ele geçirilebilecek olanları ölüme kovalayansın
günlerin ayaklarının bizim için gelen bir ışıma ile
gerçekliğin davullarında belki dolanıp duracağını söyle birine
havada salınmayla yerçekimi arasında konumunu arayan
ve ufukların kapıları arasında fırıl fırıl dönenen rüzgâra söyle
karanlıkla aydınlığın tılsımını arayan
ve dünyanın daha derininde gezinen gezgine söyle
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
7 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XL
ve hiçbir şey anlamayan hiçbir şey hatırlamayacak
yaralarını bakır levhalarla süsleyen bir zaman hakkında
fakat kalan neyse kök salmayacak belleksiz
ve üç ağır adım o boş uçurumda ki orada akbaba
şimdi kuluçkadadır taş üstünde taşta kanın ağır yapısında
ve giden kimsenin başka bir amacı olmayacak
keşfedilmeyi bekleyen o yıldızı keşfetmekten başka
yeni yaratılışın yıldızıdır o ki sadece çok az kimse görmüştür
fakat ölümle karşılaşan bu gerçeğimizi ithaf ediyorum
bu fare kapanı uçuruma ve uzun bekleyiş zamanına
zamanın alnıma dağladığı bu yapay huzur
parçalanmış inancın bu cam kırıkları gene de çürüyecek ve filizlenecek
geleceğin düşlerinde ve labirentteki maralın düşünde
ve aldırmazın sözünde ve O’nun hayatını kurtaranda
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
7 Kasım 2009
Sabah Şarkısı
Semiz altın bir saat gibi ayarladı seni aşk.
Şamarladı ayak tabanlarını ebe, ve cavlak çığlığın
Elementlerin arasında aldı yerini.
Seslerimiz yankılanır, gelişini büyütür. Yeni heykel.
Cereyanlı bir müzede, çıplaklığın
Gölgeler güvenliğimizi. Duvarlar gibi bomboş dururuz etrafta.
Rüzgârın elinde yavaş silinmesini
Yansıtacak bir ayna damıtan o buluttan daha fazla
Annen değilim artık.
Bütün gece pervane nefesin
Oynaşır o yassı pembe güllerin arasında. Uyanır dinlerim:
Uzak bir deniz kımıldar kulağımda.
Bir çığlık, ve sendelerim yataktan, inek kadar ağır ve çiçeksi
Viktoryan geceliğimde.
Bir kedininki gibi temizce açılır ağzın. Pencere çerçevesi
Beyazlar ve yutar donuk yıldızlarını. Ve şimdi denersin
Avuç dolusu notalarını;
Berrak sesli harfler yükselir balonlar gibi.
(1961)
Sylvia Plath (1932-1963, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
7 Kasım 2009
Kasım’da Mektup
Aşkım, dünya
Birdenbire değişir, değişir rengi. Sokak lambası
Ayrılır sabahın dokuzunda sarısalkımın
Fare kuyruğu tohum zarları arasından.
Kuzey kutbudur
Bu küçük siyah
Çember, bu esmer gümüş çimenlerle – bebeklerin saçı.
Havada bir yeşil vardır,
Yumuşak, nefis.
Sevgiyle sarmalar beni.
Heyecanlı ve sıcağım.
Azmanlaşabilirim sanırım,
Öyle aptalca mutluyum ki,
Wellington çizmelerim
Ses çıkarır ve ses çıkarır o güzel kırmızıdan geçerken.
Bu benim mülkümdür.
Bir günde iki sefer
Gezinirim onunla, koklarken
Barbar kutsal dikenini
Koyu yeşil midyelerini, saf demiri,
Ve eski cesetlerden o duvarı.
Severim onları.
Tarih gibi severim onları.
Elmalar altın renkli,
Düşünsene bir –
Yetmiş ağacım
Tutar altın pembesi topları
Katı gri ölüm çorbasında,
Onların milyonlarca
Altın yaprakları metal ve nefessiz.
Ey aşk, ey el değmemişlik.
Benden başka kimse
Yürümez bel yüksekliğindeki ıslaklıkla.
Yeri doldurulamaz
Altınlar kanar ve derinleşir, Thermopylae’nin ağızlarında.
(1962)
Sylvia Plath (1932-1963, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
5 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXII
ey caz müzikli ve çapulcu elli ve göğüs göğse aşklı
ve eter maskesi mırıltılı arzunun kasıncı
sen sakatların rakibi ölüm dansının küçük cümbüşü
peşin yılgılarlasın ve basitleştirmenin sargılarıyla
yüksek topuk ilahileriyle parçalarsın ağları
ve hiçbir şey yetişemez bir anlama ya da bir sona
mıknatısımızı ziyaret eden evsizlik ruhunun
aynı tanınmışlığını sunar sadece şaşırtman bize
ve ölüme ve uzaya ay ışığı solosunu verir baştan çıkarma
belki serinlik veren kristalden mavi harmaniyeler
boş ellerin balçığından düşen etin pullarına ısrarla bakar
yaprakların yeşil düğümlerindeki tutsak göz
belde çıplak uyandığımızda haneye tecavüz suçunu işleriz
ölümün ırmağında ve acının tıka basa dolu salonlarında
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
5 Kasım 2009
“Yolu Olmayan Adam”dan
XXXI
fakat sabahın seherinde şehir tümüyle başka olur
sabotajcının bitimsiz sevinci çınlar şölenin kulağında
parklar ve caddeler ve evler sarhoşlukla geçip gider
ve geveleyip durur veba zamanının neşeli anılarını
manzaralar peyzajlar insanlar çalar trompetleri
ve ölü her şeye şarlatan tacı takar kendiliğinden
gözüm yanılttı bizi sadece dibi aramıştı
fatihler olarak azametle atılabileceğimiz duvarı
kurban edilmiş yaşar çakıllı bir çukurdaki yalnız hayatımı
ve kan ve anlam damla damla akar toprağa
kendimi bizimle karşılaştırdım ve hiçbir şey uyuşmuyordu
yaşayabilelim diye öldürdüm seni ve kendimi
ölümle ağırlaşmış insancıl dudaklarla mecbur bırakıldık
kendini beğenmiş aptallığın bu gülüşüne
(1942, “mannen utan väg”)
Erik Lindegren (1910-1968, İsveç)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
20 Ekim 2009
Bir Doğum Günü Hediyesi
Nedir bu, bu peçenin ardındaki, çirkin midir, güzel midir?
Titrekçe ışıldıyor, memeleri var mıdır, var mıdır kenarları?
Benzersiz olduğundan eminim, istediğim şey olduğundan eminim.
Sessizce yemek yaparken baktığını hissederim, hissederim düşündüğünü
“Bu mudur huzuruna çıkacağım,
Bu mudur seçilmiş olan, siyah göz-çukurlarıyla ve bir yara iziyle?
Tartarak unu, kesip atarak fazlalığı,
Uyarak kurallara, kurallara, kurallara.
Bu mudur müjde verilecek olan?
Tanrım, amma da şaka!”
Fakat titrekçe ışıldar, durmaz, ve beni istediğini düşünürüm.
Kemikler ya da inciden bir düğme olması önemli değil benim için.
Bu yıl, zaten, büyük bir hediye istemem.
Ne de olsa sadece kaza eseri hayattayım.
Bütün olası şekillerde öldürmeliydim kendimi o zaman.
Şimdi bu peçeler var, titrekçe ışıldarlar perdeler gibi,
Ocak ayının bir penceresinde yarı saydam satenler
Bebeklerin yatağı gibi beyaz ve ölü nefesle parıldar. Ey fildişi!
Bir sivri diş olmalı orada, bir ruh sütunu.
Ne olduğu umurumda değil anlamıyor musun
Bana veremez misin onu?
Utanmana gerek yok – küçük bir şeyse de aldırmam.
Cimri olma, hazırım korkunçluğa.
Yanında oturalım, her birimiz bir tarafta, hayran kalarak ışıltıya,
O mine, onun aynamsı çeşitliliği.
Yanında yiyelim son yemeğimizi, bir hastane tablası gibi.
Bana onu niye vermek istemediğini biliyorum,
Dehşete kapılmışsın
Dünyanın bir çığlıkla, ve kafanın da onunla birlikte dağılacağından,
Çıkıntılı, pirinçten yapılmış, antik bir kalkan,
Torunlarının torunlarına kalacak bir harika.
Korkma, böyle olmayacak.
Sadece onu alacağım ve sessizce kenara çekileceğim.
Onu açtığımı duymayacaksın bile, ne kağıt hışırtısı olacak
Ne de düşen kurdeleler, sonunda çığlık da olmayacak.
Böylesi bir ihtiyatı göstereceğime inanmadığını düşünürüm.
Bu peçelerin günlerimi nasıl öldürdüğünü bilseydin bari.
Sana göre onlar sadece saydamlıklardır, berrak havadır.
Fakat Tanrım, bulutlar pamuk misali.
Onların orduları. Onlar karbon monoksittir.
Hoşlukla, hoşlukla içime çekerim,
Doldururum damarlarımı görünmezlerle, hayatımın yıllarını
Tıklayan olası milyon zerrelerle.
Bu vesile için gümüş giyimliydin. Ey hesap makinesi –
Mümkün müdür senin bir şeyi elinden büsbütün ve tastamam çıkarman?
Her bir eflatun parçasını damgalamak zorunda mısın,
Öldürebildiğin her şeyi öldürmek zorunda mısın?
İstediğim tek bir şey var bugün, ve sadece sen verebilirsin bunu bana.
Durur penceremde, gökyüzü kadar büyük.
Çarşaflarımdan soluk alıp verir, çatlamış hayatların koyulaşıp
Tarihe katılaştığı o soğuk ölü merkez.
Mektupla gelmesin bari, parmak parmak.
Ağzın sözcükleriyle gelmesin bari, onu kullanamayacak kadar hissiz
Ve altmış yaşında olurum onun hepsinin teslim edildiği tarihte.
Sadece bırak aşağı o peçeyi, o peçeyi, o peçeyi.
Eğer ölüm olsaydı o
Hayran kalırdım onun derin ciddiyetine, onun zamansız gözlerine.
Bilirdim senin aklı başında olduğunu.
O vakit bir asalet olabilirdi, bir doğum günü olabilirdi.
Ve bıçak oymazdı, fakat bir bebeğin ağlayışı gibi
Girerdi içeri safça ve temizce.
Ve evren kayardı yanımdan yöremden.
(1962)
Sylvia Plath (1932-1963, ABD)
Çeviren: İsmail Haydar Aksoy
